Centrale Raad van Beroep kent Wajong-uitkering toe op grond van tien jaar onafgebroken geen arbeidsvermogen, zonder aparte duurzaamheidseis

Appellant, geboren in 1986, diende op 17 december 2019 een Wajong-aanvraag in vanwege psychische klachten, waaronder ernstige hallucinaties vanaf zijn zeventiende jaar. Het Uwv weigerde de uitkering omdat weliswaar vaststond dat appellant op de aanvraagdatum geen arbeidsvermogen had, maar omdat de situatie volgens het Uwv niet duurzaam was. Na een eerdere gegrondverklaring door de rechtbank en een nieuwe beslissing op bezwaar op 17 maart 2023 bleef het Uwv bij zijn weigering. De rechtbank bevestigde dit besluit, onder meer omdat appellant bij een laattijdige aanvraag de bewijslast draagt en hij niet aannemelijk had gemaakt dat hij tien jaar lang onafgebroken geen arbeidsvermogen had gehad.

De Centrale Raad van Beroep vernietigt de uitspraak van de rechtbank. De Raad oordeelt dat voor appellant artikel 1a:1, derde lid, van de Wajong van toepassing is: als het arbeidsvermogen tussen het achttiende en 23e jaar verloren is gegaan en vervolgens tien jaar aaneengesloten ontbreekt, wordt duurzaamheid aangenomen. Tussen partijen was niet in geschil dat appellant in de Wajong-relevante periode (2004-2009) zijn arbeidsvermogen had verloren en dat hij op de aanvraagdatum geen arbeidsvermogen had.

De Raad formuleert uitdrukkelijk uitgangspunten voor de bewijslastverdeling bij de beoordeling van de 10-jaarsperiode. De rechtspraak over laattijdige aanvragen, waarbij het bewijsrisico bij de aanvrager ligt, is hier niet onverkort van toepassing. De onzekerheid die ontstaat doordat tien jaar terug gekeken moet worden, vloeit voort uit de wettelijke systematiek zelf en niet uit een laattijdige aanvraag. Die onzekerheid komt daarom niet voor risico van de betrokkene.

Het Uwv moet nagaan of een betrokkene in de 10-jaarsperiode arbeidsvermogen heeft gehad. Werkzame periodes kunnen een indicatie zijn dat het arbeidsvermogen niet onafgebroken ontbrak, maar het Uwv kan dan niet volstaan met de enkele vaststelling dat er gewerkt is. Een verzekeringsarts en arbeidsdeskundige moeten onderzoeken wat het werk inhield en of de betrokkene op basis van zijn functioneren voldeed aan de criteria voor arbeidsvermogen. Eventuele onduidelijkheid over het functioneren ten gevolge van het terugkijken over tien jaar komt niet voor risico van de betrokkene.

In dit geval had appellant van mei 2009 tot en met november 2010 als schoonmaker gewerkt, twee uur per dag. Het arbeidskundig onderzoek leverde geen duidelijkheid op over zijn feitelijk functioneren. Appellant verklaarde via een verklaring van zijn voormalige stiefvader dat hij de functie nooit naar behoren heeft uitgeoefend en grotendeels in de kantine bleef zitten. De Raad oordeelt dat het Uwv onvoldoende heeft onderbouwd dat appellant in die periode over arbeidsvermogen beschikte. Andere indicaties voor arbeidsvermogen gedurende de 10-jaarsperiode ontbreken. Appellant wordt aangemerkt als jonggehandicapte en heeft recht op een Wajong-uitkering per 17 december 2019.

De Raad bepaalt dat appellant per 17 december 2019 recht heeft op een Wajong-uitkering, ook al kon het verlies van arbeidsvermogen op zijn achttiende of 23e jaar destijds niet meer als duurzaam worden vastgesteld. Bepalend is dat appellant gedurende de 10-jaarsperiode onafgebroken geen arbeidsvermogen heeft gehad en dat het Uwv niet heeft kunnen aantonen dat hij tijdens zijn werkzaamheden als schoonmaker wél over arbeidsvermogen beschikte. Onduidelijkheid over het functioneren van tien jaar geleden komt niet voor rekening van de betrokkene.