Centrale Raad van Beroep

Verkoop van woning onder executiedreiging levert geen tekortschietend besef van verantwoordelijkheid op en maatregel wordt herroepen

Opleggen maatregelen. Tekortschietend besef. Verkoopwaarde woning niet te laag. Ingangsdatum ontheffing arbeidsverplichtingen. Geen procesbelang.

ECLI-nummer: ECLI:NL:CRVB:2026:597Lees de uitspraak
Instantie: Centrale Raad van Beroep
Uitspraakdatum: 28 april 2026

In het kort

De Centrale Raad van Beroep herroept de maatregel van 100% verlaging van de bijstand gedurende twee maanden, omdat appellant zijn woning terecht voor € 241.000,
Het taxatierapport van 13 november 2019 taxeert de verkoopopbrengst bij onderhandse verkoop op € 250.000,- en bij executieveiling op € 235.000,-, maar uitsluite
De maatregel van 100% verlaging van de individuele inkomenstoeslag wordt eveneens vernietigd, omdat dezelfde feitelijke grondslag ontbreekt.
Het hoger beroep over de ingangsdatum van de ontheffing van artikel 9, eerste lid, van de Participatiewet wordt niet-ontvankelijk verklaard omdat het dagelijks
De Staat der Nederlanden wordt veroordeeld tot betaling van € 1.000,- schadevergoeding wegens overschrijding van de redelijke termijn in de zaken 23/2599 PW en

Wat besliste de Centrale Raad van Beroep?

Appellant ontving bijstand en verkocht zijn woning op 11 december 2020 onderhands voor € 241.000,- aan een lokale investeerder, van wie hij de woning vervolgens huurde. Hij deed dit om een dreigende executieverkoop te voorkomen en om niet dakloos te raken tijdens de coronapandemie, terwijl hij een kwetsbare gezondheid had en geen recht had op een urgentieverklaring. Het dagelijks bestuur van de Intergemeentelijke Sociale Dienst Bollenstreek legde een maatregel op: de bijstand werd voor twee maanden met 100% verlaagd wegens tekortschietend besef van verantwoordelijkheid voor de voorziening in het bestaan. Ook de individuele inkomenstoeslag werd met 100% verlaagd op dezelfde grond.

De Raad oordeelt dat het dagelijks bestuur de maatregel ten onrechte heeft opgelegd. Uitgangspunt daarbij is het door appellant zelf ingebrachte taxatierapport van 13 november 2019, waarop ook het dagelijks bestuur zich baseerde. Dat rapport taxeert de vermoedelijke verkoopopbrengst bij onderhandse verkoop op € 250.000,- en bij executieveiling op € 235.000,-, maar dan alleen als de woning leeg en vrij van huur en gebruiksrechten geleverd wordt. Afgezet tegen die bedragen was de opbrengst van € 241.000,- in verhuurde staat niet te laag.

Bovendien kon van appellant onder de gegeven omstandigheden niet worden verlangd dat hij zijn woning leeg zou verkopen, omdat hij daarmee zichzelf dakloos zou hebben gemaakt zonder zicht op andere woonruimte. De Raad overweegt dat de verantwoordelijkheid voor de voorziening in het bestaan en het complementaire karakter van de bijstand niet zo ver strekken dat een betrokkene zichzelf door verkoop van zijn woning dakloos moet maken om over middelen te beschikken om te voorzien in de overige noodzakelijke kosten van bestaan.

In de derde zaak, over de ingangsdatum van de ontheffing van de arbeidsverplichtingen van artikel 9, eerste lid, van de Participatiewet, verklaart de Raad het hoger beroep niet-ontvankelijk wegens gebrek aan procesbelang. Het dagelijks bestuur had in de beroepsprocedure onvoorwaardelijk toegezegd geen maatregel op te leggen over de periode vóór de permanente ontheffing per 21 juni 2021, zodat een inhoudelijk oordeel geen feitelijke betekenis meer heeft.

De Raad kent een schadevergoeding van € 1.000,- toe wegens overschrijding van de redelijke termijn in de eerste twee zaken. De overschrijding bedraagt ruim tien maanden en is volledig toe te rekenen aan de rechterlijke fase, zodat de Staat de vergoeding betaalt.

Wat betekent deze uitspraak voor de werknemer?

De maatregel die de bijstand van appellant voor twee maanden met 100% verlaagde, is herroepen: het dagelijks bestuur moet alsnog volledige bijstand betalen over die twee maanden. Ook de volledige verlaging van de individuele inkomenstoeslag is vernietigd, zodat appellant die toeslag alsnog ontvangt vanaf 1 mei 2021. Daarnaast ontvangt appellant € 1.000,- schadevergoeding van de Staat wegens de te lange duur van de procedure.

Vragen over deze uitspraak

Wanneer is de verkoop van een woning onder de marktwaarde een reden voor een maatregel op de bijstand?

Alleen als de betrokkene daadwerkelijk te weinig heeft opgehaald gezien de concrete omstandigheden en daardoor voorzienbaar eerder een beroep op bijstand moest doen. De Raad oordeelt dat appellant niet te weinig ontving, omdat het taxatierapport de opbrengst bij verhuurde staat niet op een hoger bedrag stelt dan de gerealiseerde € 241.000,-. Bovendien kon van hem niet worden verlangd dat hij zichzelf dakloos zou maken.

Mag je als bijstandsgerechtigde je woning verkopen en er daarna in blijven wonen als huurder?

Dat is op zichzelf niet verboden en levert niet automatisch een maatregel op. De Raad stelt vast dat de verantwoordelijkheid voor de voorziening in het bestaan niet zo ver strekt dat een betrokkene zichzelf door verkoop van zijn woning dakloos moet maken om over middelen te beschikken voor de noodzakelijke kosten van bestaan.

Heeft het nog zin om door te procederen over de ingangsdatum van een ontheffing van arbeidsverplichtingen als het dagelijks bestuur belooft geen maatregel op te leggen?

Nee, de Raad verklaart het hoger beroep in dat geval niet-ontvankelijk wegens gebrek aan procesbelang. Een inhoudelijk oordeel heeft geen feitelijke betekenis meer als het dagelijks bestuur uitdrukkelijk en zonder voorbehoud heeft toegezegd dat geen maatregel wordt opgelegd over de betreffende periode.

Wie betaalt de schadevergoeding bij overschrijding van de redelijke termijn als de vertraging in de rechterlijke fase zit?

De Staat der Nederlanden betaalt de vergoeding. De Raad stelt vast dat de behandeling van het bezwaar minder dan een half jaar duurde en de overschrijding van ruim tien maanden dus volledig in de rechterlijke fase ligt, zodat de te betalen schadevergoeding van € 1.000,- voor rekening van de Staat komt.

Waarop dit steunt

ECLI:NL:CRVB:2026:597Jurisprudentie

Gepubliceerd 28 april 2026, geraadpleegd 1 augustus 2026

Automatisch samengevat uit de bron hierboven. Niet elke bewering is los aan de bron getoetst; raadpleeg bij twijfel het origineel.

Wat de bron niet zegt

De uitspraak zegt niet hoeveel bijstand appellant alsnog ontvangt over de twee maanden van de ten onrechte opgelegde maatregel; het bedrag hangt af van de destijds geldende bijstandsnorm.
De uitspraak laat open of het dagelijks bestuur de individuele inkomenstoeslag met terugwerkende kracht volledig moet uitbetalen dan wel of er nog een nadere berekening volgt.
De uitspraak gaat niet in op de vraag of de woning correct was gewaardeerd ten tijde van de verkoop in december 2020; de beoordeling is volledig gebaseerd op het taxatierapport uit november 2019.

12 beweringen met een letterlijk citaat uit de bron

Appellant verkocht zijn woning op 11 december 2020 voor € 241.000,- onderhands aan een lokale investeerder.
Deze woning heeft appellant op 11 december 2020 voor een bedrag van € 241.000,- onderhands verkocht aan een lokale investeerder, van wie hij de woning vanaf dat moment huurt.
Het taxatierapport van 13 november 2019 taxeert de marktwaarde vrij van huur en gebruik op € 275.000,- en de marktwaarde verhuurd op € 167.000,-.
In dat rapport is op de waardepeildatum 30 oktober 2019 de 'marktwaarde vrij van huur en gebruik' op € 275.000,- getaxeerd en de 'marktwaarde verhuurd' op € 167.000,-.
Het citaat onderbouwt deze regel niet volledig. De quote vermeldt dat de waardering plaatsvond op waardepeildatum 30 oktober 2019, niet op 13 november 2019 zoals de bewering stelt.
De vermoedelijke verkoopopbrengst bij onderhandse verkoop bedraagt volgens het taxatierapport € 250.000,- en bij executieveiling € 235.000,-, maar alleen als de woning leeg en vrij van huur en gebruiksrechten geleverd wordt.
Volgens dat rapport bedraagt de vermoedelijke verkoopopbrengst van de woning namelijk € 250.000,- bij onderhandse verkoop en € 235.000,- bij executieveiling, maar dan wel als de woning leeg en vrij van huur en gebruik(srechten) geleverd wordt.
De Raad oordeelt dat van appellant niet kon worden verlangd dat hij zijn woning leeg zou verkopen zonder zicht op andere woonruimte, omdat hij anders dakloos zou zijn geworden.
Onder deze omstandigheden kon van appellant niet worden verlangd dat hij zijn woning in lege staat en vrij van huur en gebruiksrechten zou verkopen zonder dat hij zicht had op een andere woning.
Het citaat onderbouwt deze regel niet volledig. De bewering voegt toe dat appellant 'anders dakloos zou zijn geworden', maar de quote zegt alleen dat hij 'zonder zicht had op een andere woning' niet kon worden verlangd het te doen. Dit is niet hetzelfde.
De Raad overweegt dat de verantwoordelijkheid voor de voorziening in het bestaan niet zo ver strekt dat een betrokkene zichzelf door verkoop van zijn woning dakloos moet maken.
de verantwoordelijkheid voor de voorziening in het bestaan en het complementaire karakter van de bijstand niet zo ver strekken dat een betrokkene zichzelf door verkoop van zijn woning dakloos moet maken om over middelen te beschikken om te voorzien in de overige noodzakelijke kosten van bestaan.
Het dagelijks bestuur heeft de maatregel gebaseerd op de grond dat appellant een tekortschietend besef van verantwoordelijkheid heeft betoond door de woning tegen een te laag bedrag te verkopen.
Appellant heeft de woning voor een te laag bedrag en in bewoonde staat verkocht. Hiermee heeft appellant een tekortschietend besef van verantwoordelijkheid voor de voorziening in het bestaan betoond, zoals bedoeld in artikel 18, tweede lid, van de PW en artikel 14, eerste lid en derde lid, van de Afstemmingsverordening Participatiewet, IOAW en IOAZ ISD Bollenstreek 2017 (Verordening).
Het dagelijks bestuur heeft appellant met ingang van 21 juni 2021 permanent ontheven van de verplichtingen van artikel 9, eerste lid, van de Participatiewet.
heeft het dagelijks bestuur appellant met toepassing van artikel 9, vijfde lid, van de PW met ingang van 21 juni 2021 ontheven van alle verplichtingen van artikel 9, eerste lid, van de PW (permanente ontheffing).
Het dagelijks bestuur heeft in de beroepsprocedure toegezegd dat aan appellant geen maatregel zal worden opgelegd wegens het niet nakomen van de verplichtingen van artikel 9, eerste lid, van de PW in de periode vóór 21 juni 2021.
het dagelijks bestuur in het verweerschrift van 2 maart 2022 de toezegging gedaan dat aan appellant geen maatregel zal worden opgelegd wegens het niet nakomen van de verplichtingen als bedoeld in artikel 9, eerste lid, van de PW in de periode van 11 december 2020 tot 21 juni 2021.
De redelijke termijn is in de zaken 23/2599 PW en 23/2600 PW met ruim tien maanden overschreden, wat leidt tot een schadevergoeding van € 1.000,-.
De redelijke termijn is dus met ruim tien maanden overschreden. Dit leidt tot een schadevergoeding van € 1.000,-.
De overschrijding van de redelijke termijn is volledig toe te rekenen aan de rechterlijke fase, zodat de Staat de schadevergoeding betaalt.
Van het totale tijdsverloop heeft de behandeling van het bezwaar minder dan een half jaar geduurd. Er is dus sprake van overschrijding van de redelijke termijn door de bestuursrechter, zodat de te betalen schadevergoeding voor rekening komt van de Staat.
Het dagelijks bestuur wordt veroordeeld in de proceskosten van appellant tot een bedrag van € 3.468,-.
Deze kosten worden begroot op € 3.468,- (1 punt voor het bezwaarschrift in zaak 23/2599 PW; € 666,- per punt, en 1 punt voor de indiening van het beroepschrift, 1 punt voor het hoger beroepschrift en 1 punt voor het verschijnen op de zitting bij de Raad; € 934,- per punt).
Vanaf de ontvangst van het eerste bezwaarschrift op 7 mei 2021 tot aan de datum van de uitspraak zijn vier jaar en ruim elf maanden verstreken.
Vanaf de ontvangst van het eerste bezwaarschrift door het dagelijks bestuur op 7 mei 2021 tot aan de datum van deze uitspraak zijn vier jaar en ruim elf maanden verstreken.

Hoe wij dit toetsen

Verwante uitspraken

← Alle jurisprudentie Arbeidsdeskundigloket