Bijzondere bijstand voor woninginrichting en permanente ontheffing arbeidsverplichtingen terecht geweigerd bij onvoldoende bewijs bijzondere omstandigheden en arbeidsongeschiktheid

Appellante ontving bijstand op grond van de Participatiewet als alleenstaande. Zij vroeg bijzondere bijstand aan voor stofferings- en inrichtingskosten van haar antikraakwoning, en verzocht daarnaast om een permanente ontheffing van de arbeidsverplichtingen wegens volledige en duurzame arbeidsongeschiktheid. Het college wees de bijzondere bijstand af en verleende in plaats van een permanente ontheffing een tijdelijke ontheffing van zes maanden. De rechtbank Rotterdam verklaarde de beroepen ongegrond. De Centrale Raad van Beroep bevestigde beide uitspraken.

Ten aanzien van de bijzondere bijstand oordeelde de Raad dat kosten van stoffering en woninginrichting tot de algemeen noodzakelijke kosten van het bestaan worden gerekend, waarvoor in beginsel gereserveerd moet worden. Van bijzondere omstandigheden is slechts sprake als de kosten niet op een voorzienbare manier zijn opgekomen. Appellante stelde dat zij noodgedwongen was verhuisd door huiselijk geweld, maar deze stelling was in strijd met haar eerdere verklaring dat zij naar Nederland was gekomen zodat haar kinderen hier onderwijs konden volgen. Zij maakte ook niet aannemelijk dat zij niet langer bij haar schoonfamilie kon verblijven. De verhuizing werd daarmee als een keuze met voorzienbare gevolgen aangemerkt. Het argument dat zij niet had kunnen reserveren omdat zij geen inkomen had, werd verworpen: appellante had in Marokko een remigratie-uitkering ontvangen en nadien ook een uitkering en arbeidsinkomen gehad.

Ten aanzien van de permanente ontheffing stelde de Raad dat artikel 9, vijfde lid, van de Participatiewet de arbeidsverplichtingen uitsluit voor wie volledig en duurzaam arbeidsongeschikt is in de zin van artikel 4 van de Wet WIA. Een betrokkene moet daarvoor ten minste een begin van bewijs leveren. Appellante slaagde daar niet in. De eerder verleende tijdelijke ontheffingen waren daarvoor onvoldoende. Uit de huisartsbrief van 28 augustus 2024 bleek dat GGZ-behandeling niet geïndiceerd was omdat de psychische klachten samenhingen met sociaalmaatschappelijke problemen, waaronder het leven in een antikraakwoning en de scheiding van haar kinderen. De Raad oordeelde dat dit duidt op problemen van tijdelijke aard die met het vinden van een eigen woning kunnen worden opgelost, zodat een permanente ontheffing niet gerechtvaardigd was.

De tijdelijke ontheffing van zes maanden werd door de Raad in stand gelaten. De termijn was afgesproken met appellante en sloot aan bij het afsprakenplan. Bovendien was bij het aflopen van de ontheffing al een nieuwe tijdelijke ontheffing verleend voor de periode van 28 maart 2025 tot en met 28 februari 2026.

De Raad bevestigde dat voor een permanente ontheffing van de arbeidsverplichtingen ten minste een begin van bewijs van volledige en duurzame arbeidsongeschiktheid nodig is, en dat het hebben van een tijdelijke ontheffing of psychische klachten die samenhangen met sociaalmaatschappelijke problemen daarvoor onvoldoende zijn. Zolang dat bewijs ontbreekt, blijft het college bevoegd om uitsluitend tijdelijke ontheffingen te verlenen. Voor bijzondere bijstand voor woninginrichting geldt dat een verhuizing die als een eigen keuze wordt aangemerkt geen bijzondere omstandigheid oplevert, ook niet als iemand stelt geen inkomen te hebben gehad.