Gemeenten krijgen extra geld voor aansluiting op VUM in 2026

Gemeenten ontvangen in 2026 extra geld om aan te sluiten op VUM, het systeem voor Verbetering Uitwisseling Matchingsgegevens. Per arbeidsmarktregio wordt via de centrumgemeente een eenmalige ophoging van ruim 150.000 euro beschikbaar gesteld binnen het impulsbudget arbeidsmarktregio's.

Het geld is bedoeld om veilige en eenduidige gegevensdeling tussen gemeenten en UWV mogelijk te maken. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) benadrukt dat de middelen specifiek ingezet moeten worden voor de invoering van VUM bij gemeenten.

De extra financiering komt op een moment waarop gemeenten onder druk staan om alternatieve informatievoorzieningen te organiseren. UWV sloot per 1 januari 2026 zijn eigen portaal voor gemeenten, inclusief applicaties als Sonar en WBS-matching.

VUM staat voor Verbetering Uitwisseling Matchingsgegevens en is een gezamenlijk initiatief van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW), de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en UWV. De uitvoering ligt bij Bureau InformatieDiensten Nederland (BIDN) en Bureau Keteninformatie Werk en Inkomen (BKWI).

VUM is geen matchingsfaciliteit op zichzelf, maar een centraal uitwisselingsmechanisme. Het werkt als een API-koppeling die bestaande applicaties van bemiddelaars uitbreidt met zoekfunctionaliteiten over regio- en organisatiegrenzen heen. Doel is meer transparantie in het werkzoekenden- en vacaturebestand, zodat werkzoekenden sneller aan passende vacatures worden gekoppeld en werkgevers kandidaten uit alle aangesloten databases kunnen vinden.

De aanleiding voor VUM ligt in de complexiteit van de bestaande gegevensuitwisseling. Door de diversiteit aan systemen en terminologie was het uitwisselen van informatie tussen bemiddelaars eerder lastig en tijdrovend, wat een minder integraal beeld van beschikbare kandidaten en vacatures opleverde.

Het VUM-programma is in 2019 gestart en heeft sindsdien diverse ontwikkelingen doorgemaakt. Er zijn pilots uitgevoerd in onder andere Flevoland, de Achterhoek en Groningen om de werking in de praktijk te toetsen. De operationele implementatie in de pilotregio's duurde langer dan verwacht, maar de algemene indrukken van de resultaten zijn positief.

In maart 2026 sloten de eerste gemeenten aan op VUM: zeven gemeenten in Noord-Holland Noord maakten de overstap, wat werd gezien als een mijlpaal in de overgang van systeemdeling naar gegevensdeling. Het VUM-programma zelf is in juni 2024 afgerond, maar de ontwikkeling en implementatie worden voortgezet door de betrokken partners.

UWV stopte per 1 januari 2026 met zijn portaal voor gemeenten, inclusief de applicaties Sonar en WBS-matching. Daarmee verdween een bestaande route voor informatievoorziening, wat gemeenten dwingt om tijdig alternatieven te organiseren. Aansluiting op VUM is een van de beschikbare routes.

De VNG benadrukt het belang van de extra middelen in dit licht: ze zijn beschikbaar gesteld om de invoering van VUM bij gemeenten te ondersteunen en veilige gegevensdeling met UWV mogelijk te maken. De eenmalige ophoging van het impulsbudget per arbeidsmarktregio is daarvoor het concrete instrument.

Naast gemeenten, UWV en VNG spelen ook de Programmaraad Regionale Arbeidsmarkt en het Landelijk Ondersteuningsteam Regionale Arbeidsmarkt een rol bij de implementatie. Softwareleveranciers zijn cruciaal voor de technische koppeling van systemen van bemiddelaars aan de VUM-uitwisselingsvoorziening.

Er loopt ook een discussie over de toegang van private arbeidsbemiddelaars, zoals uitzendbureaus, tot VUM. Hiervoor zijn mogelijk wetswijzigingen nodig. Privacy en de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) zijn daarbij een aandachtspunt: VUM is ontworpen om veilig en transparant te werken, en de Interbestuurlijke Datastrategie en de Adviesfunctie verantwoord datagebruik bieden juridische kaders voor gegevensuitwisseling, ook voor gevoelige gezondheidsgegevens.

De urgentie van betere gegevensdeling hangt samen met de aanhoudende groei van het aantal mensen met een arbeidsongeschiktheidsuitkering. In 2023 stroomden naar verwachting 60.000 nieuwe personen de WIA in, een toename van 8 procent. Sinds 2018 is het totale aantal WIA-gerechtigden met 119.000 gestegen tot 840.000, en UWV verwacht dat deze groei tot na 2040 aanhoudt.

Een aanzienlijk deel van de nieuwe instroom bestaat uit 60-plussers, mede doordat zij geen medische keuring meer hoeven te ondergaan door een verzekeringsarts. Tegelijk laat de re-integratiepraktijk te wensen over: in 2024 kreeg 1 op de 5 werkgevers een loonsanctie van UWV wegens onvoldoende re-integratie-inspanningen.

Voor arbeidsdeskundigen, casemanagers en gemeentelijke re-integratiecoaches betekent een werkende VUM-koppeling dat zij werkzoekenden uit een breder kandidatenbestand kunnen matchen met vacatures, zonder telkens langs meerdere systemen te hoeven. De extra middelen van ruim 150.000 euro per regio zijn bedoeld om die stap concreet te zetten.