Ziekteverzuim bereikt hoogste niveau in twintig jaar en WIA-vergoedingen starten op 1 september

Het ziekteverzuim in Nederland heeft in juni 2026 het hoogste niveau in ruim twintig jaar bereikt. Het gemiddeld verzuimpercentage kwam uit op 4,8 procent, een stijging ten opzichte van de 4,7 procent die in mei werd gemeten. De toename is dit jaar opvallend groter dan in de afgelopen vijf jaar, ook al is een lichte stijging in deze periode van het jaar niet ongebruikelijk.

Tegelijkertijd heeft minister Hans Vijlbrief van Sociale Zaken en Werkgelegenheid de vergoedingsregeling vastgesteld voor mensen die gedupeerd zijn door fouten in de WIA-uitvoering door het UWV. Vanaf 1 september 2026 kan het UWV beginnen met het uitkeren van vergoedingen. Naar schatting hebben ongeveer 33.000 WIA-ontvangers niet het juiste bedrag gekregen, en 400 personen ontvingen onterecht helemaal geen uitkering.

De stijging van het verzuim wordt voornamelijk veroorzaakt door langdurige uitval van werknemers. Vooral werknemers tussen de 25 en 45 jaar melden zich vaker ziek. Die leeftijdsgroep loopt een verhoogd risico op langdurige uitval door de combinatie van werk- en privéverplichtingen, en stressgerelateerde klachten komen er relatief vaak voor.

Veelvoorkomende oorzaken van langdurig verzuim zijn psychische klachten zoals stress, burn-out, angststoornissen en depressie. Daarnaast spelen veeleisende privéomstandigheden een rol, zoals mantelzorg, financiële zorgen, relatieproblemen of rouw, zeker in combinatie met werkdruk. Chronische lichamelijke klachten en een structureel hoge werkdruk worden eveneens als belangrijke factoren genoemd.

De gezondheidszorg springt er in negatieve zin uit. In de verpleging, verzorging en thuiszorg loopt het verzuim op tot bijna 10 procent. Voor werkgevers geldt dat tijdig het gesprek aangaan over werkdruk, herstel en de balans tussen werk en privé winst kan opleveren.

UWV heeft jarenlang fouten gemaakt bij het vaststellen van WIA-uitkeringen. De Algemene Rekenkamer publiceerde in december 2025 een onderzoek waaruit bleek dat de omvang van die fouten groot is. Mensen met een te lage uitkering kregen gemiddeld 2.745 euro te weinig, met bedragen variërend van enkele tientjes tot circa 25.000 euro.

De fouten betreffen onder meer een te lage vaststelling van het dagloon in de periode van 1 januari 2020 tot en met 31 december 2024, en het niet indexeren van het dagloon tussen 1 juli 2006 en 31 december 2022. Daarnaast vallen bepaalde WIA-uitkeringen onder de regeling naar aanleiding van uitspraken van de Centrale Raad van Beroep over de toepassing van loonloze tijdvakken. Als oorzaken worden onder meer gebrekkige IT-systemen, thuiswerken en de complexiteit van de berekeningen genoemd.

UWV is bezig met het controleren van 43.000 dossiers met een verhoogde kans op fouten en verwacht dat de compensatie tot in 2027 kan duren.

De vergoedingsregeling bevat twee uitdrukkelijke bepalingen die voor gedupeerden financiële zekerheid bieden. UWV vordert geen te veel betaalde uitkeringen terug. De vergoeding telt bovendien niet mee als belastbaar inkomen, waardoor inkomensafhankelijke toeslagen zoals huur- of zorgtoeslag niet worden beïnvloed.

Het UWV kan dit najaar beginnen met uitkeren, nadat minister Vijlbrief de regeling heeft vastgesteld. De verwerking van alle dossiers vergt tijd: het compensatietraject loopt naar verwachting door tot in 2027.

Bij stijgend verzuim wordt het belang van een goed ingericht re-integratieproces groter. De Wet verbetering poortwachter verplicht werkgevers en werknemers om gedurende twee jaar actief te werken aan terugkeer naar werk. Werkgevers moeten binnen zes weken een probleemanalyse opstellen, uiterlijk in week acht een plan van aanpak hebben en het verzuim na dertien weken melden bij het UWV.

Een arbeidsdeskundige beoordeelt in dat traject welke mogelijkheden een werknemer heeft om weer aan het werk te gaan, zowel binnen de eigen organisatie als daarbuiten. Een goed uitgevoerd arbeidsdeskundig onderzoek helpt werkgevers te voldoen aan hun verplichtingen en voorkomt loonsancties van het UWV.

Werkgevers kunnen ervoor kiezen om eigenrisicodrager te zijn voor de Ziektewet en de Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten (WGA). Dat betekent dat zij zelf verantwoordelijk zijn voor de begeleiding, re-integratie en betaling van de uitkering van zieke (ex-)werknemers, in plaats van het UWV. Dit kan meer grip op de re-integratie opleveren en mogelijk lagere kosten, maar brengt ook extra verantwoordelijkheden en financiële risico's met zich mee.

Het eigenrisicodragerschap kan twee keer per jaar worden gewijzigd, per 1 januari en 1 juli. De deadline voor het aanmelden bij de Belastingdienst ligt dertien weken voor de beoogde ingangsdatum.

De recordhoogte van het verzuim en de omvangrijke compensatieoperatie voor WIA-gedupeerden wijzen beide op structurele kwetsbaarheden in de uitvoering van arbeidsongeschiktheidsregelingen. Voor arbeidsdeskundigen en casemanagers betekent dat een toenemende werklast in de begeleiding van langdurig zieken, terwijl de verwachting is dat de compensatiedossiers bij UWV tot ver in 2027 doorlopen.