Ambtenaar niet verwijtbaar voor niet aanvragen WIA-uitkering wegens wilsonbekwaamheid; impasseontslag blijft wel in stand

Appellante was sinds 2008 in dienst van de gemeente Westland. Zij meldde zich in 2013 ziek en was vanaf december 2013 volledig arbeidsongeschikt. Het college staakte de doorbetaling van haar bezoldiging omdat zij weigerde de bedrijfsarts toestemming te geven contact op te nemen met haar behandelaar, en later ook omdat zij geen WIA-uitkering aanvroeg. In december 2017 verleende het college haar ontslag, primair op grond van het verzuim een WIA-aanvraag in te dienen, subsidiair wegens plichtsverzuim.

De rechtbank Den Haag verklaarde de beroepen ongegrond. In hoger beroep heropende de Raad het onderzoek en benoemde psychiater dr. J.A. Bouwens als deskundige. De vraag was of appellante op psychiatrische gronden verweten kon worden dat zij geen WIA-uitkering had aangevraagd. De deskundige concludeerde in zijn rapport van 11 september 2025 dat appellante in de relevante periode waarschijnlijk wilsonbekwaam was ter zake van het tijdig aanvragen van een WIA-uitkering, op grond van een onvermogen om tot een weloverwogen beslissing te komen door haar preoccupaties. De deskundige achtte haar wel in staat de ontoelaatbaarheid in te zien, maar oordeelde dat haar stoornis dit niet heeft kunnen vertalen in overeenkomstig gedrag.

De Raad volgt de deskundige. Het rapport geeft blijk van zorgvuldig onderzoek en is inzichtelijk en consistent. De Raad oordeelt dat de geconstateerde stoornis appellantes functioneren zodanig heeft beïnvloed dat zij in hoge mate belemmerd was om haar situatie adequaat in te schatten en haar gedrag om te buigen. Haar gedrag kan haar dan ook niet worden verweten. Dit betekent dat er geen grondslag was voor de rechtspositionele maatregelen; de bestreden besluiten worden vernietigd en de onderliggende primaire besluiten herroepen.

Het college nam op 28 mei 2025 een nader besluit waarbij het ontslag meer subsidiair werd gebaseerd op een onherstelbare impasse (artikel 8:8 CAR-UWO). De Raad beoordeelt de situatie per ontslagdatum 19 december 2017. Op basis van de gedingstukken stelt de Raad vast dat er op die datum sprake was van een in de loop der jaren steeds verdergaande en uiteindelijk onomkeerbare verwijdering tussen appellante en haar werkgever, waardoor een werkbare terugkeer na de langdurige arbeidsongeschiktheid onmogelijk was geworden. Het impasseontslag blijft dan ook in stand. Het college wordt veroordeeld in de proceskosten van appellante tot een bedrag van in totaal 11.736 euro.

Als een werkgever rechtspositionele maatregelen wil treffen wegens het niet aanvragen van een WIA-uitkering, moet hij rekening houden met de mogelijkheid dat de werknemer door psychiatrische problematiek wilsonbekwaam was op het moment van de verweten gedraging. Ontbreekt verwijtbaarheid, dan bestaat er volgens de Raad geen grondslag voor die maatregelen. Een impasseontslag op grond van artikel 8:8 CAR-UWO kan in zo'n situatie wél standhouden, mits de werkgever aantoont dat op de ontslagdatum sprake was van een onherstelbare vertrouwensbreuk die voortzetting van het dienstverband in redelijkheid niet meer toeliet.

Appellante krijgt gelijk op het punt van de rechtspositionele maatregelen: de besluiten waarmee haar bezoldiging niet werd hervat en waarmee haar de dienstopdracht werd opgelegd, worden vernietigd en herroepen. Het ontslag zelf blijft echter in stand op de grond van een onherstelbare impasse, zodat het dienstverband per 20 december 2017 is geëindigd. Het college ziet geen aanleiding voor een passende regeling omdat appellante geen recht had op een werkloosheidsuitkering.