Vanaf 1 september vergoedt UWV gedupeerden van foutieve WIA-berekeningen

Minister Hans Vijlbrief van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft de vergoedingsregeling vastgesteld voor mensen bij wie fouten zijn gemaakt in de berekening van hun WIA-uitkering. De regeling gaat op 1 september van start, waarna UWV dit najaar kan beginnen met het daadwerkelijk uitkeren van vergoedingen.

De omvang van de problematiek is aanzienlijk. Het UWV schat dat er ongeveer 33.000 WIA-ontvangers zijn die niet het juiste bedrag hebben gekregen. Gemiddeld kregen mensen met een te lage WIA-uitkering 2.745 euro te weinig over de gehele periode dat zij een uitkering ontvingen, met uitschieters tot ruwweg 25.000 euro. In totaal wordt de compensatieregeling naar verwachting 271 miljoen euro, inclusief 68 miljoen euro aan uitvoeringskosten, gefinancierd vanuit het Arbeidsongeschiktheidsfonds.

De regeling richt zich op mensen die als gevolg van een foutief vastgesteld dagloon een te lage arbeidsongeschiktheidsuitkering ontvingen. Er zijn drie afzonderlijke groepen die in aanmerking komen.

De eerste categorie betreft mensen bij wie tussen 1 januari 2020 en 31 december 2024 het dagloon te laag is vastgesteld. De tweede groep omvat mensen van wie het dagloon tussen 1 juli 2006 en 31 december 2022 niet is geïndexeerd, wat wil zeggen dat het bedrag niet periodiek is aangepast aan de ontwikkeling van lonen en prijzen.

Daarnaast worden ook WIA-uitkeringen meegenomen waarvan het recht is ingegaan op of na 1 juli 2015 en die vallen onder de uitspraken van de Centrale Raad van Beroep van 29 november 2023 en 30 juli 2024 over de toepassing van loonloze tijdvakken. De Centrale Raad van Beroep oordeelde dat de wettelijke regels over de berekening van het WIA-dagloon gedeeltelijk buiten toepassing moeten blijven wegens strijd met het verbod van discriminatie. Perioden waarin werknemers buiten hun schuld geen loon ontvingen, mogen niet leiden tot een lager WIA-dagloon.

De fouten in de dagloonberekening zijn ontstaan in verschillende situaties, waaronder wisselende inkomsten, onjuiste verwerking van vakantiegeld of eindejaarsuitkeringen, en situaties waarin iemand een Ziektewet-uitkering ontving of te maken had met een faillissement.

Voor iedereen bij wie een fout is geconstateerd, wordt de uitkering opnieuw berekend en vastgesteld. Vanaf dat moment ontvangen zij maandelijks het juiste bedrag. Wie te weinig heeft ontvangen, krijgt eenmalig een vergoeding ter waarde van het misgelopen bedrag overgemaakt.

Was de uitkering door de fout juist te hoog vastgesteld, dan vordert UWV dat bedrag niet terug. Een uitzondering geldt wanneer de cliënt wist dat er fouten waren gemaakt.

De eenmalige vergoeding telt niet mee voor het belastbaar inkomen. UWV betaalt de loonheffing rechtstreeks aan de Belastingdienst. Daardoor mogen gedupeerden het volledige bedrag houden en stijgt het inkomen op basis waarvan hun toeslagen worden berekend niet. Huurtoeslag, zorgtoeslag en andere inkomensafhankelijke toeslagen blijven daarmee even hoog als normaal. Dit is een bewuste keuze om ongewenste keteneffecten te voorkomen, waarbij een nabetaling anders zou leiden tot terugvorderingen van andere instanties.

UWV is al bezig met het controleren van dossiers. Ongeveer 51.000 uitkeringen worden handmatig gecontroleerd op dagloonfouten. Daarnaast moeten voor 26.000 dossiers het dagloon en de hoogte van de WIA-uitkering opnieuw worden berekend vanwege de uitspraken over loonloze tijdvakken.

De herstelactie is complex en kan tot in 2027 duren, omdat elk dossier zorgvuldig en persoonlijk wordt bekeken. UWV heeft een herstelorganisatie ingericht om de fouten te controleren en waar nodig te herstellen. Daarbij worden ook de gemiste indexatie en loonloze tijdvakken meegenomen, om te voorkomen dat mensen met meerdere herstelacties te maken krijgen. UWV heeft een algoritme ontwikkeld om de fouten te herkennen.

De Algemene Rekenkamer heeft in een rapport van december 2025 de omvang van de fouten bij het UWV verder verduidelijkt.

De compensatieregeling heeft niet alleen gevolgen voor de gedupeerde uitkeringsgerechtigden. Ook werkgevers, met name eigenrisicodragers, kunnen te maken krijgen met financiële gevolgen door nabetalingen of terugvorderingen. Minister Vijlbrief is hierover in gesprek met werkgeversorganisaties om nadelige effecten zoveel mogelijk te beperken.

De minister heeft benadrukt dat mensen moeten kunnen vertrouwen op de beoordeling door het UWV en dat de persoonlijke verhalen van gedupeerden hem motiveren om de kwaliteit op orde te brengen en de regelgeving te vereenvoudigen.

Voor arbeidsdeskundigen, casemanagers en werkgevers met een lopend WIA-dossier is het van belang te weten dat de hersteloperatie gefaseerd verloopt en nog geruime tijd in beslag neemt. Wie vermoedt dat een dagloon onjuist is vastgesteld, doet er goed aan dat tijdig te signaleren, zodat een dossier zo snel mogelijk in de controle-ronde wordt meegenomen.