Ziekteverzuim eerste kwartaal 2026 blijft boven langjarig gemiddelde

Het ziekteverzuim onder werknemers bedroeg 5,8 procent in het eerste kwartaal van 2026. Dat is even hoog als in hetzelfde kwartaal van 2025, maar het ligt boven het langjarig gemiddelde van 5,0 procent dat het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) heeft berekend vanaf 1996. Dit meldt het CBS op basis van nieuwe cijfers.

Griep, verkoudheid en andere virusinfecties zijn de meest genoemde redenen van ziekteverzuim. Omdat het verzuim een seizoenspatroon kent, vergelijkt het CBS de kwartaalcijfers niet met de voorgaande kwartalen maar met dezelfde periode in eerdere jaren. Van de duizend te werken dagen werden er 58 wegens ziekte niet gewerkt.

Het hoogste ziekteverzuim doet zich voor in de gezondheids- en welzijnszorg, met 8,2 procent. Dat is iets hoger dan een jaar eerder. Binnen die sector springt de verpleging, verzorging en thuiszorg er verder uit met een verzuim van 9,9 procent. In het sociaal werk steeg het verzuim van 7,7 procent in het eerste kwartaal van 2025 naar 8,3 procent in 2026. In de geestelijke gezondheidszorg en in ziekenhuizen en overige medisch-specialistische zorg daalde het verzuim juist ten opzichte van een jaar eerder.

In de overige dienstverlening was de stijging het grootst: van 4,7 procent in het eerste kwartaal van 2025 naar 5,2 procent in 2026. Het laagste verzuim was te vinden in de landbouw, bosbouw en visserij.

Uit de jaarlijkse Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA) van het CBS en TNO over 2025 blijkt dat griep, verkoudheid of een andere virusinfectie voor 55 procent van de werknemers die verzuimden de belangrijkste reden was voor hun meest recente verzuim. Psychische klachten, overspannenheid of een burn-out werden door 9 procent van de werknemers met verzuim als reden opgegeven.

De NEA onderzoekt welke klachten een rol spelen bij ziekteverzuim en hoe die samenhangen met het werk. De cijfers geven daarmee een bredere context aan de kwartaalcijfers over het verzuimpercentage.

Van de werknemers die in 2025 verzuimden, geeft 23 procent aan dat hun afwezigheid geheel of gedeeltelijk het gevolg was van het werk. Dat aandeel is vrijwel gelijk aan dat in 2024. Werkdruk is de meest genoemde oorzaak binnen het werkgerelateerde verzuim, door 28 procent van de werknemers in die groep. Daarnaast noemt 14 procent besmetting op de werkvloer en 11 procent lichamelijk te zwaar werk.

Het aandeel werkgerelateerd verzuim is het hoogst in de gezondheids- en welzijnszorg, waar 28 procent van de verzuimende werknemers het werk als gehele of gedeeltelijke oorzaak aanwijst. Het onderwijs en de sector vervoer en opslag volgen met elk 27 procent. In de landbouw, bosbouw en visserij is dit aandeel het laagst, op 17 procent.

Het CBS meet het ziekteverzuim al dertig jaar, vanaf 1996. Het langjarig gemiddelde over die gehele periode bedraagt 5,0 procent. Het huidige percentage van 5,8 procent, dat nu twee opeenvolgende eerste kwartalen stabiel blijft, overtreft dat gemiddelde aanzienlijk. Historisch kende Nederland na een daling in 1997 een stijging tot 5,5 procent in 2000 en 2001, waarna een periode van afname volgde tot 4,1 procent in 2005. Na een dieptepunt van 3,8 procent in 2014 nam het verzuim weer toe, met een piek van 5,6 procent in 2022. In 2023 was er een lichte daling naar 5,3 procent.

De zorg- en welzijnssector bevindt zich met 8,2 procent op het op een na hoogste niveau in 25 jaar, wat de structurele druk in die sector weerspiegelt.

Voor werkgevers, casemanagers en arbeidsdeskundigen onderstrepen deze cijfers de aanhoudende belasting van het verzuimmanagement. De gezondheids- en welzijnssector, waar het verzuim het hoogst is en het werkgerelateerde aandeel 28 procent bedraagt, vraagt bijzondere aandacht in re-integratietrajecten. Psychische klachten, overspannenheid en burn-out, goed voor 9 procent van de verzuimredenen, hebben doorgaans een langere herstelduur en een grotere impact op de WIA-instroom. Het feit dat werkdruk binnen het werkgerelateerde verzuim de meest genoemde oorzaak is, maakt het analyseren van de verhouding tussen belasting en belastbaarheid een centrale taak in elk verzuimdossier. Arbeidsdeskundigen die in sectoren als de zorg of het onderwijs werkzaam zijn, treffen daar een bovengemiddeld complex verzuimlandschap aan.