Gemeenten kunnen Wajong- en WIA-gerechtigden ook in 2025 ontzien bij lokale belastingen

Een groep mensen met een WIA- of Wajong­uitkering is de afgelopen jaren onbedoeld het recht kwijtgeraakt op volledige kwijtschelding van gemeentelijke en waterschapsbelastingen. Hun uitkering steeg sneller dan de bijstandsnorm, die als maatstaf geldt bij de kwijtscheldingsregeling, waardoor zij formeel buiten de boot vielen ondanks een inkomen net boven het sociaal minimum.

Gemeenten en waterschappen kunnen deze groep ook in 2025 ontzien. Daarvoor is geen nieuwe wet- of regelgeving nodig: zij kunnen dezelfde werkwijze toepassen die de VNG, de Unie van Waterschappen en de LVLB eerder met het rijk voor 2023 en 2024 overeenkwamen. Het rijk werkt intussen aan een structurele oplossing, waarover het dit jaar een besluit wil nemen zodat er voor 2026 duidelijkheid is.

De Nationale ombudsman trok al sinds 2023 herhaaldelijk aan de bel over dit knelpunt en spreekt van onbehoorlijk bestuur omdat de toegezegde structurele oplossing uitblijft. In maart 2026 deed de ombudsman opnieuw een dringend beroep op de overheid om zekerheid te bieden aan de kwetsbare burgers die door dit probleem in financiële problemen kunnen komen.

De kern van het probleem ligt in de koppeling van de kwijtscheldingsnorm aan de bijstandsuitkering. Door de afbouw van de dubbele algemene heffingskorting stijgt de bijstandsuitkering langzamer dan de Wajong-uitkering, terwijl de kwijtscheldingsnorm aan die bijstandsuitkering gekoppeld is. Daardoor groeide het inkomen van Wajong- en WIA-gerechtigden met een inkomen net boven het sociaal minimum sneller dan de grens waaronder kwijtschelding mogelijk is.

Het gaat om mensen die op of rond het sociaal minimum leven en daardoor in een kwetsbare positie verkeren. In sommige gevallen betekent het verlies van kwijtschelding honderden euro's minder te besteden per jaar. De kwijtscheldingsregeling is op het punt van vermogen bovendien strenger dan de bijstand, wat de toegang tot kwijtschelding voor deze groep verder beperkt.

Het aantal mensen met een Wajong-uitkering is de afgelopen jaren sterk gestegen en zal naar verwachting blijven toenemen. Een deel van die stijging komt doordat gemeenten hun bestanden doorlichten op jonggehandicapten, omdat zij er belang bij hebben dat deze doorstromen naar de Wajong in plaats van de bijstand.

De tijdelijke werkwijze die beschikbaar is voor 2025 werkt als volgt. De betrokken personen worden in het systeem op kwijtschelding gezet, maar in de praktijk worden geen verdere invorderingsmaatregelen getroffen. Dit wordt ook wel aangeduid als niet verder bemoeilijken.

Concreet stuurt de gemeente of het waterschap een brief aan de betrokkene met de mededeling dat hij of zij formeel niet voor kwijtschelding in aanmerking komt. Tegelijkertijd wordt de aanslag op nul gezet, zodat er niets betaald hoeft te worden. Deze aanpak is, zonder aanpassing van wet- en regelgeving, de enige manier om het beoogde doel te bereiken.

De afspraken over deze werkwijze zijn gemaakt tussen de VNG, de Unie van Waterschappen en de LVLB in overleg met het rijk. Het rijk kan gemeenten en waterschappen niet verplichten tot deze werkwijze, maar de minister benadrukt het belang ervan. Gemeenten en waterschappen die de werkwijze ook in 2025 willen toepassen, kunnen dat doen zonder nieuwe formele stappen.

Het rijk geeft aan dat de verkenning naar een structurele oplossing nog loopt. Het voornemen is een besluit te nemen dit jaar, zodat er voor 2026 duidelijkheid bestaat. Een oorspronkelijk beoogde inwerkingtreding in 2025 is al uitgesteld naar 2026.

In een voortgangsbrief over de Hervormingsagenda inkomensondersteuning 2026 staat dat over een structurele oplossing nog overleg plaatsvindt tussen alle betrokken departementen. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft ambtelijk laten weten daar nog eens twee jaar extra voor nodig te hebben, wat betekent dat de onduidelijkheid voorlopig aanhoudt.

Voor de jaren 2023, 2024 en 2025 biedt de tijdelijke werkwijze een uitweg, maar die vergt actief handelen van gemeenten en waterschappen. Doen zij niets, dan lopen de betrokken mensen tegen een formele afwijzing van hun kwijtscheldingsverzoek aan zonder dat de aanslag wordt kwijtgescholden.

Voor arbeidsdeskundigen, casemanagers en anderen die mensen met een WIA- of Wajong­uitkering begeleiden, is het relevant te weten dat dit knelpunt al drie jaar speelt en dat cliënten die lokale belastingen niet betalen mogelijk onterecht een aanmaning ontvangen. Informeren over de tijdelijke werkwijze en doorverwijzen naar de gemeente of het waterschap kan onnodige financiële stress voorkomen.