UWV zet 350 medewerkers in voor herstel van fouten met WIA-uitkeringen

Het UWV richt een nieuw onderdeel op om fouten met verkeerd verstrekte WIA-uitkeringen te herstellen. Dat meldden het AD en EenVandaag op basis van interne stukken. Het gaat om een aparte tak met eigen managers en medewerkers, waarbij 350 mensen zich bezig moeten gaan houden met het herstellen van alle missers, zo blijkt uit een interne vacature.

De hersteloperatie werd in september aangekondigd nadat aan het licht kwam dat het UWV jarenlang verkeerde uitkeringen aan arbeidsongeschikten heeft verstrekt. Tienduizenden, mogelijk kwetsbare mensen kregen een verkeerde uitkering, waarbij bedragen oplopen tot honderden euro's per maand. De organisatie kampt ondertussen al met grote achterstanden en geeft aan het werk nauwelijks aan te kunnen.

Het UWV schat dat waarschijnlijk 32.770 mensen een te lage of te hoge uitkering kregen. Daarnaast ontvingen naar schatting 400 mensen onterecht helemaal geen WIA-uitkering, terwijl 1.600 mensen deze onterecht wel kregen. De Algemene Rekenkamer acht deze schattingen realistisch.

De financiële gevolgen voor gedupeerden kunnen fors zijn. Mensen met een te lage uitkering liepen gemiddeld 2.745 euro mis over de gehele periode, met uitschieters tot wel 25.000 euro. De fouten concentreren zich voornamelijk op de berekening van het dagloon, loonloze tijdvakken en gemiste indexatie.

Om vast te stellen welke uitkeringen mogelijk onjuist zijn, is het UWV gestart met het handmatig controleren van ongeveer 43.000 uitkeringen die op basis van een risicoanalyse een verhoogde kans op fouten hebben. De totale hersteloperatie zal naar verwachting twee jaar in beslag nemen. Gedupeerden kunnen vanaf halverwege 2026 de nabetalingen verwachten.

De Algemene Rekenkamer concludeerde in december 2025 dat het systeem en de aansturing van controles op WIA-uitkeringen bij het UWV jarenlang tekortschoten. De WIA-wetgeving zelf wordt als inherent complex en foutgevoelig beschouwd, zelfs al vóór 2020.

De toename van fouten sinds 2020 wordt toegeschreven aan een combinatie van factoren: thuiswerken door de coronapandemie, verminderde kwaliteitscontroles, onvoldoende tijd voor opleiding en inwerking, en wijzigingen in de dagloonberekening. Verouderde IT-systemen en gebrekkige sturing op capaciteit en resultaten droegen eveneens bij aan de problematiek.

Er was ook sprake van een zogeheten blinde vlek bij zowel het UWV-bestuur als het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid voor de juistheid van de uitkeringen, waarbij signalen werden genegeerd of onvoldoende werden opgepakt. Een eenzijdige focus op het wegwerken van lange wachtlijsten voor nieuwe beoordelingen ging ten koste van de kwaliteitsborging.

Minister Van Hijum en later minister Vijlbrief van SZW hebben de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer overgenomen en werken aan een herziening van de dagloonsystematiek en een vereenvoudiging van de WIA-regelgeving. Een belangrijk besluit is dat te veel ontvangen uitkeringen, veroorzaakt door fouten van het UWV, niet zullen worden teruggevorderd. Ook wordt gekeken naar maatregelen om nadelige gevolgen van nabetalingen op toeslagen te voorkomen.

In de Tweede Kamer zijn zorgen geuit over de top van het UWV en de omvang van de fouten. Vakbonden zoals de FNV en VCP onderschrijven de analyse van de Rekenkamer. De FNV stelt dat de focus moet liggen op herstel en niet op overhaaste wijzigingen van het stelsel, en bekritiseert de neiging van het UWV om de complexiteit van de wetgeving als hoofdoorzaak aan te wijzen in plaats van mismanagement en falende ICT. De VCP pleit ervoor dat de uitvoeringsproblemen bij het UWV om oplossingen vragen en niet mogen leiden tot bezuinigingen op de sociale zekerheid.

De WIA-fouten komen bovenop al langer bestaande problemen bij het UWV. De organisatie kampt al jaren met forse achterstanden in de sociaal-medische beoordelingen, mede door een stijgend aantal aanvragen en een tekort aan verzekeringsartsen. In juni 2026 wachtten meer dan 11.000 mensen langer dan zes maanden op een beoordeling, en zonder ingrijpen kan dit aantal oplopen tot 100.000 tot 150.000 mensen in 2030.

Maatregelen om die achterstand te beperken omvatten het delegeren van taken van verzekeringsartsen aan andere professionals en het vereenvoudigen van het stelsel. De complexiteit van de WIA-wetgeving wordt breed erkend als een fundamenteel probleem dat bijdraagt aan zowel de foutgevoeligheid als de uitvoerbaarheidsproblemen van het stelsel.

Voor arbeidsdeskundigen, casemanagers en werkgevers met een zieke werknemer betekent dit dat de onzekerheid rond WIA-beoordelingen en uitkeringshoogtes voorlopig niet verdwijnt. De hersteloperatie richt zich op het verleden, maar de structurele vereenvoudiging van de WIA die nodig is om nieuwe fouten te voorkomen, is nog in volle gang.