Kabinet wil WIA vereenvoudigen en pakt problemen met 35-minners en terugvorderingen aan

Minister Eddy van Hijum van Sociale Zaken en Werkgelegenheid wil het arbeidsongeschiktheidsstelsel op zowel de korte als de lange termijn ingrijpend verbeteren en vereenvoudigen. Dat heeft hij in een brief aan de Tweede Kamer laten weten. De minister sluit zich aan bij het oordeel dat de huidige WIA onuitvoerbaar is geworden, en constateert dat het stelsel te vaak oneerlijk uitpakt.

Voor de korte termijn kijkt het kabinet naar ideeën uit variant 1 van het advies van de Onafhankelijke Commissie Toekomst Arbeidsongeschiktheidsstelsel (Octas). Voor de langere termijn worden ideeën uit de andere varianten van dat advies verder verkend en uitgewerkt. Vakbonden, werkgevers, uitvoerders en de mensen om wie het gaat worden bij beide trajecten betrokken.

De minister benoemt een aantal concrete knelpunten in het huidige stelsel. Mensen die minder dan 35% arbeidsongeschikt zijn, de zogenaamde 35-minners, komen vaak niet meer aan het werk terwijl zij geen recht hebben op een WIA-uitkering. Terugvorderingen zorgen bij uitkeringsgerechtigden voor veel onzekerheid over het inkomen. En de kerndoelstelling van het stelsel, namelijk dat veel mensen volledig of gedeeltelijk blijven werken, wordt niet gehaald. Onlangs bleek bovendien sprake te zijn van ernstige fouten bij het toekennen van WIA-uitkeringen.

Minister Van Hijum denkt er onder meer aan om de WIA sterk te vereenvoudigen door het aantal regelingen binnen de wet te verkleinen en meer te kijken naar wat mensen feitelijk nog kunnen verdienen. Daarnaast blijft het kabinet inzetten op een regeling voor zelfstandigen. De brief aan de Kamer bevat een uitwerking van de diverse maatregelen en een nadere inschatting van de kosten per maatregel.

Voor arbeidsdeskundigen, casemanagers en werkgevers met een zieke werknemer betekent dit dat de spelregels waarop zij nu steunen op termijn kunnen veranderen. Zolang concrete wetgeving uitblijft, blijft de huidige WIA van kracht, maar de richting die het kabinet kiest, maakt duidelijk dat hervorming niet meer als hypothetisch wordt beschouwd.