Kabinet overweegt IVA-uitkering af te schaffen voor volledig arbeidsongeschikten

Het kabinet overweegt de IVA-uitkering af te schaffen voor mensen die nooit meer kunnen werken. Zij zouden dan niet langer een eigen regeling krijgen, maar onder de WGA vallen, een uitkering die nu bedoeld is voor mensen die naar verwachting wel terugkeren naar de werkvloer en in de meeste gevallen lager uitvalt. Vakbonden verzetten zich tegen de plannen.

Het voorstel maakt deel uit van een breder pakket van 6,5 miljard euro aan bezuinigingen op de AOW, WW en WIA. De verhoging van de AOW-leeftijd is al van tafel gehaald na dreigende vakbondsacties. Andere maatregelen liggen stil zolang er wordt onderhandeld.

Het afschaffen van de IVA levert het kabinet structureel meer dan 1 miljard euro op. Minister Vijlbrief wil daarnaast het maximale uitkeringsbedrag met 20 procent verlagen. Samen vormen deze maatregelen een van de grotere posten binnen het bezuinigingspakket op sociale zekerheid.

Hoogleraar economie Maarten Lindeboom, die onderzoek deed voor de Onafhankelijke Commissie Toekomst Arbeidsongeschiktheidsstelsel, stelt dat het afschaffen van de IVA het onderliggende probleem niet aanpakt. De WIA kampt met een hoge instroom door vergrijzing, een tekort aan verzekeringsartsen en een sterke toename van psychische klachten. Een derde van de WIA-aanvragers valt uit door mentale problemen. Lagere uitkeringen lossen dat niet op, aldus Lindeboom.

Slechts twee derde van de bedrijven houdt zich aan de wettelijke plicht om gezondheids- en veiligheidsrisico's in kaart te brengen. Preventie wordt te vaak ad hoc opgepakt in plaats van structureel geborgd in beleid. Het verzuim door stress steeg de afgelopen vijf jaar met 43 procent.

Voor arbeidsdeskundigen, casemanagers en bedrijfsartsen onderstreept dit debat een bekend spanningsveld: de discussie over uitkeringsrechten trekt de aandacht, terwijl de instroomcijfers laten zien dat de vraagstukken eerder in het arbeidsproces liggen, bij preventie en begeleiding voordat iemand de WIA bereikt.